ΠΕΖΟΕΠΙΚΑ

Ἡ παρθένος, ἡ σπάθη καὶ ἡ βίβλος

ρξε΄

Ι. Πολλὰ τὰ ἐπὶ γῆς βασίλεια καὶ ἔθνη, ἀμὴ μόνον ὁ γνωρίζων τὰς καταλλήλους στροφὰς καὶ τὴν ὀρθὴν ὁδὸν ἠμπορεῖ μεταβαίνων ἐκεῖ νὰ τὰ περιηγηθεῖ. Ἓν ἐξ αὐτῶν καὶ ἡ πόλις βασίλειον τῆς Ἀλίλ, ἡ εὑρισκομένη κάπου ἐν μικρᾷ Ἀσίᾳ καὶ ἐπὶ τόπων ἐλαφρῶς «ἀνηφορικῶν» ὁποὺ ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ ἰδοῦμε. Περὶ τοῦ ὀνόματος λέγεται ὅτι σημαίνει ἄνθος χετταϊστὶ καὶ ὅτι εἰς τὰς φλέβας τινῶν ἐκ τῶν κατοίκων κυλᾶ τὸ ἀρχαῖον αἷμα τῶν Χετταίων. Μελετήσας προχείρως περικοπὰς κειμένων ἀρχαίου κώδικος καὶ κυλίνδρους παλαιῶν χειρογράφων καὶ ἕνεκα τοῦ πλήθους τῶν ὀνομάτων εἰς τοὺς βασιλικοὺς καταλόγους, ἐσχημάτισα γνώμην ὅτι τὸ ἀκριβῶς ἀντίθετον ἰσχύει· πολλὰ δὲ παρέλαβαν καὶ παλαιόθεν ἐδιδάχθησαν ὑπὸ τῶν ἀνωτέρων βασιλείων οἱ μικρασιᾶται λαοὶ περὶ τὴν γλῶσσαν καὶ τὴν τέχνην, ἀλλ’ ἀγνοῶν διὰ ποίων τρόπων, μόνον ὑποθέτω.

ΙΙ. Ἔτυχεν κατὰ τὴν ἐν Ἀλὶλ παραμονήν μου καὶ ὁ βασιλεὺς ἀπέθανεν. Δοθείσης εὐκαιρίας καὶ ἀντιβασιλέως ἐπιτρέψαντος, παρευρέθην εἰς τὴν σύναξιν τοῦ δήμου ὁποὺ ἀναγορεύεται ὁ νέος ἡγεμών. Οἱ μὲν ἄρχοντες προσκαλοῦνται συνοδείᾳ τοῦ τελετάρχου ἐντὸς τῆς αἰθούσης τοῦ θρόνου, τὸ δὲ πλῆθος τοῦ λαοῦ, ἀντὶ τοῦ ἀνακτόρου τασσόμενον, προσμένει τὴν ἔξοδον αὐτῶν μετὰ τοῦ νέου ἡγεμόνος. Γνωρίσας δὲ τὸ τελεσθὲν τυπικόν, ἀκολούθως καὶ ἐν συντομίᾳ τὸ παραθέτω.

ΙΙΙ. Πρῶτοι τῶν ἀρχόντων στέκονται ἐνώπιον τοῦ βασιλέως, ἐνδεδυμένοι χιτῶνας φαιούς, οἱ δημογέροντες τῆς τάξεως τῶν Ταύρων, ὁποὺ εἶναι, νὰ εἰποῦμε, οἱ ἀγροτοτεχνῖται ἅπαντες. Οὗτοι φέρουσιν μίαν κόρην παρθένον γυμνήν, λυσιπλόκαμον καὶ ἀνυπόδητον, πολλὰ εὔμορφον εἰς τὰ κάλλη τοῦ κορμίου, ἀναντιρρήτως συνετὴν καὶ φρονίμην, ὀποὺ τὴν ἐδιάλεξαν ἀπ’ ὅλας τὰς παρθένους θυγατέρας τῶν νοικοκυραίων τοῦ βασιλείου. Ὅταν ἡ κόρη χαμηλοβλέπουσα σταθεῖ ἔμπροσθεν τοῦ θρόνου, λέγει ὁ σεβασμιώτατος τῶν δημογερόντων πρὸς τὸν βασιλέα «Λάβε ἀγρὸν ἵνα κάμεις ζωήν». Μόλις ὁ ἄρχων ἀποκριθεῖ ὅτι δέχεται τὴν κόρην διὰ σύζυγον, οἱ δημογέροντες προσκυνοῦσιν ἀνακράζοντες ὁμάδιν «Πατέρα μας σὲ γνωρίζομεν!», ὁ δὲ «Πατέρας σας θέλω κυβερνήσει» λέγων, ὑποκλίνεται.

ΙΙΙΙ. Δεύτεροι προσέρχονται ἐνώπιον τοῦ βασιλέως, ἐνδεδυμένοι χιτῶνας ἐρυθρούς, οἱ ἡγεμόνες τῆς τάξεως τῶν Λεόντων, ὁποὺ εἶναι οἱ πολεμισταὶ καὶ οἱ ἱππόται οἱ βασιλικοί. Οὗτοι φέρουσιν μίαν σπάθην ἀμφίστομον γυμνήν, χρυσολαβῆ καὶ χρυσοποίκιλτον, πολλὰ εὔμορφον εἰς τὸ εἶδος, ἀναντιρρήτως ἐλαφρὰν καὶ ἄθραυστον, ὁποὺ τὴν ἐσφυρηλάτησαν, διὰ τέχνης μυστικῆς, ἀπ’ ὅλας τὰς αἱματοβάπτους σπάθας τῶν ἐν πολέμῳ ἀριστευσάντων πεσόντων τοῦ βασιλείου. Ὅταν ἡ σπάθη ἀστράπτουσα ἐπιδειχθεῖ ἔμπροσθεν τοῦ θρόνου, λέγει ὁ ἀνδρειότατος τῶν ἡγεμόνων πρὸς τὸν βασιλέα «Λάβε ἄρματα ἵνα κάμεις εἰρήνην». Μόλις ὁ ἄρχων ἀποκριθεῖ ὅτι δέχεται τὴν σπάθην διὰ ὅπλον του, οἱ ἡγεμόνες προσκυνοῦσιν ἀνακράζοντες ὁμάδιν «Ἀδελφόν μας σὲ γνωρίζομεν!», ὁ δὲ «Ἀδελφός σας θέλω πολεμήσει» λέγων, ὑποκλίνεται.

Π. Ὑστερινοὶ ἐμφανίζονται ἐνώπιον τοῦ βασιλέως, ἐνδεδυμένοι χιτῶνας λευκούς, οἱ πατέρες τῆς τάξεως τῶν Λύκων, ὁποὺ εἶναι οἱ σεπτοὶ ἱερεῖς καὶ οἱ τῆς σοφίας θεράποντες. Οὗτοι φέρουσιν μίαν βίβλον δερματόδετον καὶ χρυσόδετον, ὑπὸ τὸν τίτλον «Βίοι τῶν βασιλέων τῆς Ἀλίλ», πολλὰ εὔμορφον εἰς τὴν ὄψιν, ἀναντιρρήτως βαρεῖαν καὶ πολύφυλλον, ὁποὺ ἐντὸς κατεγράφησαν ἀρχῆθεν, ἀπὸ τοὺς βασιλικοὺς γραμματέας (τοὺς ὁμοίως εἰς τὴν τάξιν τῶν Λύκων ἀνήκοντας), ἅπαντα τὰ ἀξιομνημόνευτα ἔργα τῶν ἐν τῇ χώρᾳ βασιλευσάντων, τὰ γεννήσαντα τὴν ἀρετὴν καὶ τὰ σπείραντα τὴν κακίαν ἐξ ἴσου. Ὅταν ἡ βίβλος ἀνοιχθεῖ, εἰς τὸ σημεῖον τῆς πρώτης ἀγράφου σελίδος, ἔμπροσθεν τοῦ θρόνου, λέγει ὁ ἁγιώτατος τῶν πατέρων πρὸς τὸν βασιλέα «Λάβε γνῶσιν ἵνα κάμεις ἀρετήν». Μόλις ὁ ἄρχων ἀποκριθεῖ ὅτι δέχεται τὴν βίβλον διὰ διδαχήν του, οἱ πατέρες ὑποκλίνονται ἀνακράζοντες ὁμάδιν «Υἱόν μας σὲ γνωρίζομεν!», ὁ δὲ «Υἱός σας θέλω εὐεργετήσει» λέγων, κλίνει ἐλαφρῶς τὴν κεφαλήν.

ΠΙ. Κατόπιν καὶ εἰς γλῶσσαν ἀρχαίαν καὶ πλέον ἀκατάληπτον δίδεται ὁ ὅρκος τῶν βασιλέων ἐν σιωπῇ.

ΠΙΙ. Μετὰ τὸ πέρας τῆς τελετῆς καὶ τὴν ἔξοδον ἐκ τοῦ ἀνακτόρου τῶν ἀρχόντων μετὰ τοῦ βασιλέως, τοῦ συμποσιάρχου σαλπίζοντος κινεῖ μία σεμνὴ ἑορτὴ καὶ οἱ πάντες τρώγουσιν καὶ πίνουσιν καὶ χορεύουσιν, ἀμὴ τὸ πρῶτον ἆσμα ὁποὺ τραγωδεῖται κατὰ παράδοσιν ὑπὸ τοῦ λαοῦ ἔχει τὰ ἑξῆς λόγια:

Ἔχομε νέον βασιλιὰ κ’ ἔχομε νέον ῥῆγα!
Κορίτσι οἱ Ταῦροι δώκασιν κ’ οἱ Λέοντες σπαθίτσιν
κ’ οἱ Λύκοι καλεντάριον, νὰ λέει τὲς καλωσύνες.
Πατέρας νά ’ναι τοῦ λαοῦ, τῶν ἀντρειωμένω ἀδέρφι,
τῶν ἅγιων καὶ σοφῶν ὑγιός, τῆς χώρας δυναμάριν.
Ἀητὸς ὁ νέος βασιλιάς! Ἀητὸς τὸ παλληκάριν!

Ἀγνώστου περιηγητοῦ

Advertisements
ΠΕΖΟΕΠΙΚΑ

Νεαρὸν ὕδωρ (Μεσαιωνικὴ μελλούμενη σκηνὴ)

ρκη΄

Ι. Τὸ μεσημέριν ἐκεῖνο ἦτον θέρος, ἦτον ἄπνοια, ἦτον λάβρα. Ἀμὴ ὁ σκουτάτος βαρδιατόρος ὁποὺ ἐφύλαττε παρὰ τὴν πύλη τῆς κρήνης, ἀρματώθη τὴν ἁλυσιδωτὴν αὐτοῦ ζάβαν καὶ τὸ βαρὺ σκουτάριον καὶ εἰς τὴν ζωστρὴν ἐπέρασε τὸ τζικούριον καὶ εἰς τὴν χούφταν ἔλαβε τὸ κοντάριον κ’ ἐστεκότουν, βλοσυρός, ἔμπροσθεν τῆς πύλης, ὑπὸ τὸν ἥλιον καὶ ἤβραζεν ὡς σιγοβράζει ὁ κάβουρας ἐντὸς τοῦ τσουκαλιοῦ. Καὶ ὕστερον ἐξάνοιξεν συντροφίαν ἀνθρώπων ὁποὺ ἐσίμωσαν πλησίον τῆς πύλης κ’ ἐσταμάτησαν ὀλίγα βήματα πρὸ αὐτοῦ καί, μὲ σταμνία φορτωμένοι, βουβοὶ ἐθώρουν. Καὶ ὁ βαρδιατόρος, σιωπηρός, ἐξέτασεν αὐτοὺς καὶ ἦσαν ἄνδρες δύο καὶ γυναῖκες τέσσαρες καὶ παιδία ἓξ καὶ γέρων εἷς. Καὶ ἐνόμισεν αὐτοὺς πολλὰ ταλαιπώρους καὶ δυστυχεῖς.

ΙΙ. «Τί στέκεστε αὐτοῦ ὠρὲ καὶ δὲν μιλᾶτε; Εἰπέτε ὁποὺ ζητᾶτε, ἀλλιῶς ἀμῆτε τὸν δρόμο σας». Καὶ ὁ γέρων ἐσύρθη πρὸς αὐτὸν καὶ λέγει του «Λίγο νεράκι δροσερό, παλληκάρι, νὰ ξεδιψάσουμε καὶ νὰ πλύνουμε τὰ σκουτιά μας τὰ λερά, ὁ θεὸς νὰ σ’ ἔχει καλά». «Κι ἂν μ’ ἔχει καλὰ ὁ θεὸς ὠρὲ γέρο τί; Ἐκειὸς ἔνι στοὺς οὐρανούς». Εἶπεν ὁ βαρδιατόρος δείχνοντας μὲ τὸ κοντάριον ὑψηλά. «Σάμπως γνοιάστη ποτές; Κ’ ἐδῶ στὴ γῆς ὁποὺ εἴμεθα θεὸς περνιέται ὁ ἀφέντης». Ἔκρουσε τὸ κοντάριον χαμαί. «Ὅτι σὰν μοῦ ὀργιστεῖ, τὸ καλὰ τοῦ θεοῦ δὲν σώνει καὶ χάνομαι. Καὶ γιὰ τὸ νερὸ ποὺ λέγεις, μηνάω καὶ περνᾶτε νὰ γεμίζετε».

ΙΙΙ. Κ’ ἐβρόντηξεν τὸ βαρὺ ῥόπτρον ἐπὶ τῆς ξύλινης θύρας τρίς. Καὶ ἡ θύρα ἄνοιξεν. Κ’ ἐξέβη ἀνήρ, τὸ μὲν θώριν ἔχων ἀρχοντικόν, τὸ δὲ βλέμμα ψυχρόν, ὁποὺ ὁ φύλαξ ἀπεκάλεσεν «δέκαρχον». Καὶ πρῶτον ὁ δέκαρχος ἐτήραξεν αὐτοὺς καὶ δὲν ὁμίλησεν. Καὶ ὕστερον ὁμίλησεν κι ἀρωτᾶ τὸν γέροντα «Ἐλόγου σου εἶσαι ὁ φαμελίτης; Πῶς ὀνομάζεσαι;» Καὶ ὁ γέρων ἐπρόφερε τ’ ὄνομα εἰς τὸν δέκαρχο. Καὶ ὁ δέκαρχος ἐπρόφερε τ’ ὄνομα εἰς τὸν βαρδιατόρο καὶ ὅρισεν «Σύρε, μήνυσε τοῦ γραμματικοῦ νὰ ἰδεῖ στὰ κιτάπια του».

ΙΙΙΙ. Κι ὡσὰν ἔφυγεν ὁ φύλαξ, ἐκάθισεν ἀνάμεσό τους ἡ σιωπή, ὁ δέκαρχος ἀπ’ ἐδῶ καὶ ἡ φαμελιὰ ἀπ’ ἐκεῖ. Καὶ ἦτον θέρος καὶ ἄπνοια καὶ λάβρα. Καὶ ἦτον σιωπή. Κι ἂν ἡ σιωπὴ ἦτον φῶς, ἤθελε λάμψει ὡς ἥλιος. Κι ἂν ἡ σιωπὴ ἦτον σκότος, ἤθελε μελανιάσει ὡς ἄβυσσος. Καὶ ἡ σιωπὴ ἦτον σκότος πυκνὸ καὶ ἄβυσσος ἀσάλευτη καὶ κρημνὸς καὶ χάος. Κ’ ἐγράπωνε τὲς καρδίες τῶν πτωχῶν ἀνθρώπων, ὁποὺ ἔστεκαν ἐπὶ τὸ χεῖλος τοῦ κρημνοῦ, κ’ ἐζήτει νὰ παρέλξει αὐτὲς ἐντός της. Κ’ ἔπειτα ὁ βαρδιατόρος ἐγύρισεν, ἡ σιωπὴ ἐπαύτη, οἱ λέξεις ἐράπισαν, ἐβασίλεψεν ἡ ἐλπὶς καὶ ἀνέτειλεν ἡ ἀπελπισία. «Χρεωστεῖ». «Χρεωστεῖ;» «Πολλὰ χρεωστεῖ!» «Δίωξον, δίωξον αὐτούς».

Π. Καὶ ἡ ξύλινη θύρα τοῦ περιβόλου τῆς κρήνης μετὰ βρόντου ἐσφάλισεν. Καὶ τὸ μὲν σκουτάριον τοῦ φύλακος ὑψώθη, τὸ δὲ κοντάριον ἐχαμήλωσεν καὶ ἡ φωνὴ ἀγρίως ἐκέλευσεν «Σὰν κελαρύσουν οἱ παράδες, θὰ κελαρύσει τὸ νερό. Ἀμῆτε». Καὶ ὁ γέρων ἐψέλλισεν «Τὸ νερό, παλληκάρι, ἔνι τοῦ θεοῦ». Καὶ τὸ παλληκάριν ἀποκρίθη «Τὸ νερό, γέρο, ἔνι τοῦ ἀφέντου ὁποὺ ἔχει το, μὲ χαρτὶ πίσημον ἀπὸ τὸ δοβλέτι· κι ἂν δὲν σβηστεῖ ἀπ’ τὰ τεφτέρια τὸ δόσιμον ὁποὺ χρεωστεῖς, ἀνίμενε καμμιὰ βροχὴ νὰ σὲ ποτίσει ὁ θεός σου». Καὶ ὁ γέρων ἀνέκραξεν «Τὸ νερὸ ἔνι τοῦ θεοῦ!» Καὶ τὸ ἀνδράριον ὤθησεν βιαίως αὐτὸν μὲ τὸ σκουτάριον καὶ παραπάτησε κ’ ἐστρώθη καταγῆς. Καὶ οἱ ἄντρες ἔσπευσαν ἵνα σηκώσουν αὐτὸν καὶ οἱ γυναῖκες ὕβριζαν καὶ ὁμιλοῦσαν περὶ «ντροπῆς» καὶ τὰ παιδία ταραγμένα ἔκλαιαν.

ΠΙ. Τὸ δὲ μικρότερον ἀπὸ τὰ παιδία ἐξεκόλλησε λιθαρόπουλον ἐκ τῆς γῆς καὶ ἔριψεν αὐτό, μετὰ περισσῆς ὀργῆς, κατὰ τοῦ βαρδιατόρου· ἀμὴ ἐκεῖνος εἰς οὐδὲν ἐβλάφτη πάρεξ τοῦ κουδουνίσματος εἰς τ’ αὐτιά του, σὰν ἐβάρεσε τὸ λιθαρόπουλον ἐπὶ τοῦ μεταλλικοῦ κασσιδίου. Ὅτι οἱ, κατὰ πῶς λέγουσιν, παλαιοὶ καιροὶ τοῦ Δαβὶδ καὶ τοῦ Γολιάθ, ἐπέρασαν τελειωτικῶς. Τώρα εἶναι μεσημέρι καὶ θέρος. Τώρα εἶναι ἄπνοια καὶ λάβρα. Τώρα εἶναι καιρὸς διὰ ὕδωρ νεαρόν.

Ἡ φύσι ὅλα τὰ τέκνα της μὲ δῶρα κι ἂν προικίζει,
ἂχ τοῦ ἀνθρώπου ἡ ἀπληστιὰ τὰ δῶρα μαγαρίζει,
κ’ εἰς τὰ παζάρια τὰ γυρνᾶ, πραμάτειες τελαλίζει.

ΠΕΖΟΕΠΙΚΑ

Τῶι βασιλεῖ Πύρρωι

ρκδ΄

Ι. Χαίρομαι ὁποὺ ἔκαμες τὴν ἀπόφασιν, ἀγαπητὲ ἀδελφέ, καὶ μετὰ τῶν φουσσάτων σου ἐσηκώθης καὶ ἐδιάβης τὸ Ἰόνιον καὶ ἐπάτησες πόδιν εἰς Ἰταλίαν, ἵνα παρασταθεῖς τῶν Ταραντίνων. Ὅτι οἱ ὑγιοὶ τῆς λύκαινας ἀρίφνητοι, ἅμα δὲ καρτερικοὶ καὶ ἐπιτήδειοι εἰς τὰ ἔργα τοῦ Ἄρεως καὶ ὁ πόλεμος δὲν ἐβαστιότουν μοναχὰ ἀπὸ τοὺς ἐκεῖ Ἕλληνας. Μᾶς παρέδωσεν ὁ Πλούταρχος, ὁ Χαιρωνεύς, πὼς σὰν ἐστοχαζόσουν περὶ τοῦ αἰτήματος τῶν Ἰταλιωτῶν, τί νὰ κάμεις, σ’ ἔφερεν εἰς τὰ λόγια του ὁ Θεσσαλὸς Κινέας, ὁ φιλόσοφος ὁποὺ εἶχες διὰ συμβουλάτοραν, ὅτι τάχα ἀνωφέλευτα πολυπραγμονεῖς καὶ εἴτε κεράσεις πόνους καὶ αἵματα τῶν ἀναντίων καὶ ἀντιλάβεις τὸ μερτικόν σου ὁμοίως, εἴτε μείνεις ἀνενέργητος εἰς Ἤπειρον καὶ ἡσυχάζεις, τὸ διάφορον διὰ σὲ τὸ αὐτὸν ἤθελε εἶναι.

ΙΙ. Λέγεται δὲ καὶ σήμερον ἀνέκδοτο παρόμοιον μὲ τὴν σοφιστεία τοῦ Κινέου. Εἷς ἐψάρευε καθ’ ἡμέραν ἰχθύν. Κάποιος, ἀφοῦ τὸ παρετήρησεν, τοῦ λέγει «Διατί ψαρεύεις ἕνα καὶ ὄχι περισσότερα;» Ἀποκρίθη «Καὶ τί νὰ τὰ κάμω τὰ περισσότερα;» Ἀνταποκρίθη «Νὰ πωλεῖς, νὰ κερδαίνεις καὶ δύνεσαι διὰ βάρκαν». Λέγει ὁ ἁλιεὺς «Καὶ τί νὰ τὴν κάμω, μωρέ, τὴν βάρκαν;» «Ὅτι ξανοίγεσαι εἰς πέλαγος καὶ ῥίχνεις πλεμάτι καὶ πιάνεις περισσότερα καὶ τὸ κέρδος αὐγαταίνει». «Καὶ σὰν αὐγαταίνει;» «Δύνεσαι διὰ τρεχαντήρι». Τοιοῦτα λέγων, εὑρέθη ὁ πτωχός, ἀμιράλλης ἁλιευτικῶν καὶ ζάπλουτος. Εἰς τὸ ἐρώτημα τοῦ πτωχοῦ πρὸς τί ὅλη ἡ φασαρία, ὁ ἄλλος μὲ ὕφος κουρασμένον – ὅτι περὶ αὐτονοήτων κοπιάζει καὶ πάλιν ἀκατανόητα μένουσιν – κατέληξεν «Μὰ διὰ νὰ περνᾶς τὸν καιρό σου ἀνέγνοιαστος. Νὰ πιάνεις τὸ ψαράκι σου, νὰ πίνεις τὸ κρασάκι σου καὶ πέρα βρέχει». «Ἂμ καὶ τώρα τί κάμω πατριώτη;» Ἀποκρίθη ὁ ἁλιεύς, «Καὶ δὲν τὸ ἤξευρα νὰ τραβήξω βάσανα καὶ τυράγνιες διὰ πράγματα ὁποὺ κατέχω ἤδη».

ΙΙΙ. Οὕτω σὲ ὁμίλησεν ὁ Κινέας, ἀμὴ ἀντὶς ὀψαριῶν καὶ βαρκῶν σὲ ἀράδιασεν ἔθνη καὶ χώρας. Ἀλλὰ ὅπως μὲ φαίνεται, ἡ Ἰταλία καὶ ἡ Σικελία καὶ ἡ Καρχηδὼν καὶ ἡ Λιβύη καὶ ἡ Μακεδονία καὶ ἡ ἐπίλοιπη Ἑλλάς, οὐδόλως μὲ ὀψάρια ὁμοιάζουσιν, μήτε καὶ οἱ βασιλεῖς μὲ ψαράδες. Ὅτι σὲ ὁμίλησεν ὡσὰν νὰ ἦτον ὁ σκοπὸς τοῦ βασιλέως ἡ προσωπικὴ εὐτυχία αὐτοῦ καὶ τοῦ οἴκου του, ἐπὶ πλέον δὲ τὸ κυβέρνημα τῶν καθημερινῶν ὑποθέσεων τοῦ βασιλείου καὶ τὸ καλῶς ἔχειν τοῦ λαοῦ. Ὅθεν ὀρθῶς σὲ ὁμίλησεν, ἂν ὁ βασιλεὺς μόνον ὑπὲρ αὐτῶν προνοεῖ. Ἀλλὰ ἐκεῖνο ὁποὺ ἐλησμονήθη ὑπὸ τοῦ συμβουλατόρου σου καὶ περὶ τοῦ ὁποίου ἀναποφεύκτως ἀπορῶ, τοῦτον ἔνι στρατηγέ μου. Τὸ ἰδιωτεύειν εἰς τοὺς ἀνθρώπους ἐνίοτε γίνεται, εἰς τὰ ἔθνη δὲν γίνεται. Μήτε καὶ πρέπει νὰ ἰδιωτεύουσιν, μήτε καὶ τὸ μποροῦσιν. Καὶ «πέρα βρέχει» εἰς τὰ ἔθνη δὲν ὑπάρχει. Ὅτι τὸ «πέρα» προφταίνει σε κι ἂν ψιλὴ ἡ βροχὴ μουσκεύεσαι κι ἂν δρολάπι καὶ νεροποντὴ πνίγεσαι. Σὰν τὸ διαλαλεῖς κι ἀπὸ πάνω, περνιέται, εἰς τὴν συντροφία τῶν ἐθνῶν, φανέρωμα καὶ ἀγγελτήριον θανάτου.

ΙΙΙΙ. Ἐξυπνᾶ μιὰν ἡμέραν ὁ νοικοκύρης καὶ συνάζει μάζωξι τῶν γειτόνων καὶ λέγει τους «Ἀπὸ σήμερον, γειτόνοι μου ἀγαπημένοι, νὰ μὲ λογαριάζετε διὰ νεκρὸν καὶ πλέον μὴ εὑρισκόμενον ἐντὸς τοῦ κόσμου καὶ σᾶς ἐκάλεσα νὰ σᾶς τὸ εἰπῶ, νὰ τὸ ἠξεύρετε». Ἂν ῥιχτοῦσιν τὴν ἐπιούσαν οἱ γειτόνοι πρὸς ἁρπαγὴν τοῦ βιοῦ του, ὅ,τι ἔχει χρείαν ἕκαστος, τίνος τὸ πταίσιμον, τοῦ νοικοκύρου ἢ τῶν γειτόνων;

Π. Ἀνετράφην ἐντὸς πολιτείας ὁποὺ οἱ ἀρχόντοι καὶ οἱ τάχατες σοφοὶ καὶ διδασκάλοι, ἓν ἀεὶ δασκαλεύουσιν. «Ἡμεῖς οὐδὲν αἰτούμεθα». Καὶ προβαίνουσιν ἐνώπιον τῶν ἐθνῶν καὶ τελαλίζουσιν καὶ ἐπαίρονται περὶ αὐτοῦ, ὅτι «εἴμεθα τῆς εἰρήνης», ἤτοι μετὰ φωνασκιῶν εἰς ὅλους γνωρίζουσιν πὼς «εἴμεθα νεκροί». Καὶ εἰς τὸν νεκρὸν οὐδὲν ἀνήκει, παρὰ τὸ χῶμα ὅπου θάπτεται. Ἰδιώτευε λοιπὸν γένος Ἑλληνικὸν καὶ μὴ συλλογιέσαι πρὸς χάριν τῶν μελλουμένων, ζῆσε ἄνευ σκοποῦ, ἀπαράτα τὸ πηδάλιον, νὰ πλέει τὸ καράβι κατὰ τὴν βουλὴ τῶν ἀνέμων, ἐπὶ τῶν ἀγρίων κυμάτων, πλησίον βράχων κοφτερῶν. Τότες, ὁ ξένος ἤθελε συλλογισθεῖ διὰ σέ, ὁ ξένος ἤθελε σοῦ ὁρίσει, μὲ τὸ ἀστανιό, σκοπὸν τοῦ βίου σου, ὁ ξένος ἤθελε λάβει τὸ πηδάλιον καὶ ὁδηγήσει τὸ καράβι σου ἐντὸς τοῦ ἰδικοῦ του λιμνιώνα· καὶ εἴτε ξαρματώνει το, εἴτε κουρσεύει το, εἴτε βουλίζει το, κατὰ πῶς ὀρέγεται.

ΠΙ. Εἰς τὸν καιρὸν ὁποὺ ζοῦμε, ἡμεῖς τὸ ἀσθενὲς μέρος, ἡμεῖς οἱ Ταραντίνοι, οἱ Ῥωμαῖοι ζυγώνουσιν καὶ ἡ ἐλπὶς ἀλαργάρει· ὅτι δὲν εὑρίσκεται πλάτη μας δευτέρα Ἑλλὰς ἵνα καλέσουμε Πύρρον καὶ φουσσάτα. Καὶ παρηγορία μηδαμόθεν. Ἀλλὰ δευτέρα Ἑλλὰς εὑρίσκεται καὶ μᾶς κρατεῖ τὴν πλάτη, ἀμὴ δὲν ἠμπορεῖς νὰ δείξεις αὐτὴν ἐπὶ χάρτου, μήτε νὰ θεωρήσεις αὐτὴν μέσω τῶν ὀφθαλμῶν σου, μήτε νὰ περιπατήσεις ἐπὶ αὐτῆς μετὰ τοῦ ἀνθρωπίνου σώματός σου. Καὶ αὐτὴ ἡ Ἑλλὰς ὁποὺ λέγω, εὑρίσκεται ἐντὸς τῆς ἱστορίας καὶ τοῦ ἰδικοῦ μας αὐτοδημιούργητου πολιτισμοῦ. Ὁ πολιτισμός μας ἤθελε σταθεῖ τὸ φουσσάτο μας, ὁποὺ φοβερώτερον καὶ δεινότερον – ὅπως εἶπεν καὶ ὁ Αἰμίλιος Παῦλος περὶ τῆς φάλαγγος – οὐδέποτες ἐφάνη ἐπὶ γῆς. Ὅτι τὸ μὲν ἡμέτερον φουσσάτον βαστάζει τὸν ἀγώνα μέχρι τέλους, οἱ δὲ μισθοφορίες ἀλλοτρίων πολιτισμῶν ἤθελε βάλλουν ἡμᾶς εἰς σύγχυσιν καὶ δώσουν νῶτα.

ΠΙΙ. Κι ἀπείτις ὀνομάσθη τὸ φουσσάτον, ποῖος ὁ στρατηγός μας; Στρατηγός μας, ὡς καὶ ἀξιολογώτατοι εἰς τὰ στερνὰ προβάλλουσιν, φανερώνεται ὁ σκοπός, ἡ νέα μεγάλη ἰδέα, ὁποὺ ὅλα τὰ συνάφια τῶν Γραικῶν, ὑπὸ τὰς φτερούγας της, θέλει ὁμονοήσουσιν τελειωτικῶς καὶ μοχθήσουσιν ὁμάδιν. Αὐτὴ μᾶς ὀρδινιάζει, αὐτὴ μᾶς κυβερνάει στὸν πόλεμον, αὐτὴ μᾶς φέρνει τὴν νίκην. Εἴθε νὰ δώσει τὰ φῶτα του ὁ ἀρχαῖος ἀρχηγός μας ἵνα ἔλθουν εἰς γνῶσιν οἱ πολλοί. Ὦ Ἄπολλον φώτισον, σὺ κίνησις καὶ ζωή, ὁ δὲ Πύθων στάσις καὶ θάνατος. Ἂς φονεύσουμε τὸ μέγα ὀφίδιν ὁποὺ μᾶς σφίγγει τὴν ψυχὴν καὶ μᾶς στραγγαλίζει τὸν νοῦ καὶ πνίγει τὸν ἀνασασμὸν τοῦ γένους μας, εἰδεμὴ ἂς ἀποθάνουμε δοῦλοι, ὅτι ἄνευ σκοποῦ δὲν λογιζόμεθα γένος παρὰ κοπάδι.

ΠΙΙΙ. Ἐπῆρα τὸ θάρρος, βασιλεῦ, καὶ σοῦ ἔγραψα ἐξ ἀφορμῆς τῆς περικοπῆς τοῦ Πλουτάρχου, ὁποὺ ἀνέγνωσα τὰ τότε καὶ ἐνεθυμήθην τὰ τωρινά. Τὸ ὑπὲρ σκοποῦ πολυπραγμονεῖν ὠφελεῖ τὸ γένος ὅπως ἡ πνοὴ τὴν καρδία. Ὀδυσσεὺς ὁ Ἕλλην καὶ ὄχι Βούδας καὶ κακῶς σὲ ὁρμήνευσεν ὁ Κινέας τὰ περὶ ἡσυχίας. Ὅμως φυλάγομαι νὰ τὸν ψέξω, μήπως καὶ δὲν ἐλέχθησαν ἀληθῶς οἱ λόγοι ὑπὸ τοῦ ἀνδρός, παρὰ τὰ ἔβαλεν εἰς τὸ στόμα του ἡ ῥωμηοσύνη τοῦ Χαιρωνέως.

Εἰρήνη γιὰ νὰ βασταχτεῖ, λαέ μου παλληκάρι,
λόγυμνο πρέπει τὸ σπαθὶ κ’ ἡ κόρδα στὸ δοξάρι,
στὴν τάπια μάτι ξάγρυπνο, στὸ μπράτσ’ ὀρθὸ σκουτάρι.

Σὲ φιλῶ
ὁ ἀδελφός σου